Pracownia architektoniczna ZEW

Architekt Wnętrz Wrocław

Projektant Wnętrz

Wrocław, Białobłoty, Pleszew, Konin

Projekty wnętrz Kontakt

biuro@pracowniazew.pl
+48 512 938 819

architektoniczna podróż w czasie na terenie Puszczy Pyzdrskiej

Prezentowany projekt to praca magisterska, stąd jego ideowy i koncepcyjny charakter.
Projekt to muzeum, które za pomocą architektury postara się przenieść nas w czasie. Nastąpi to poprzez przedstawienie interpretacji charakterystycznych cech pięciu wyznaczonych epok: czasów bez ingerencji człowieka, okresu życia Słowian, średniowiecza i lat do XVIII w., przełomu XIX / XX w. i współczesności. Interpretacja charakterystycznych cech rozumiana jest jako budowanie wrażeń, pokazywanie charakterystycznych elementów, przedstawianie proporcji przestrzeni i materiałów. Muzeum to nie jest jednym obiektem. Jest zaprojektowane w formie stacji, które zwiedzamy podążając wzdłuż rzeki wypływającej z lasów Puszczy Pyzdrskiej – pięknej i malowniczej krainy historycznej. Rzeka jest symbolem czasu który płynie – a my podążamy za nim.
Każde miejsce ma swoją tożsamość. Metr kwadratowy ziemi na której teraz stąpamy jest świadkiem wielu wydarzeń. W tym miejscu rodziło się i umierało życie. W tym miejscu ludzie cieszyli się i martwili. Modlili się i wątpili. Wyobrażali sobie przyszłość i planowali. Tworzyli i niszczyli. Miejsce z którego wyrastamy, jest naszą integralną częścią, elementem naszej tożsamości. Projekt realizowany jest w historycznej krainie geograficznej we wschodniej części Wielkopolski. To teren o unikatowym i wyjątkowym dziedzictwie kulturowym i przyrodniczym, spójny geograficznie i posiadający własną niepowtarzalną nazwę. Jej dziedzictwem kulturowym jest głównie niezwykła architektura „domów z żelaza”, które w części zachowały się do dzisiejszych czasów. Są one pamiątką po osadnikach olęderskich, którzy zamieszkiwali ten teren od połowy XVIII w. Przeprowadzone badania pozwoliły wyodrębnić cechy wspólne tego budownictwa, stanowiąc podstawę do definiowania własnego stylu architektonicznego.
Założenie, które jest celem tego projektu ma pozwalać na doświadczanie tego jak wyglądało życie dawnych mieszkańców terenu Puszczy, a także pokazać w jakim kierunku zmierza nasze pokolenie. Myśląc o wehikule czasu wyobrażamy sobie przeniesienie siebie w czasie. Siebie, czyli swojego ciała, ale też – a może przede wszystkim – zmysłów i uczuć. Do tej pory niestety, lub na szczęście, nie udało się naszej cywilizacji wymyślić maszyny za pomocą której moglibyśmy obudzić się 1000 lat wcześniej. Jesteśmy za to wyposażeni w ogromną wyobraźnię, a nasz umysł potrafi kreować świat taki, jaki chcemy. W otrzymaniu danego wyobrażenia może nam pomóc przestrzeń, która stymuluje dane zmysły i zwraca uwagę na konkretne czynniki. Przestrzeń może nas uspokajać, dawać poczucie bezpieczeństwa, zaskakiwać lub wzbudzać trwogę – ma moc wywoływania wielu reakcji człowieka. Idąc tym tropem, aby cofnąć się w czasie należałoby stworzyć przestrzeń, która interpretowałaby dawne epoki i wydobywała z nich najcenniejsze zależności – tworząc w ten sposób nastrój i klimat dawnych lat. Głównym celem projektu powinno być kreowanie odczuć i pobudzanie wyobraźni, która dzięki zdolności naszego umysłu sama stworzy historyczne otocznie. Odtworzenie konkretnego przykładu zabudowy może wprowadzić nas w błąd, dając wrażenie, że cała kraina wyglądała jak nasz wzór – co oczywiście jest nieprawdziwe i mylne. Na przestrzeni wieków było wiele technik i sposobów budowania. Nie można wybrać jedynej, charakterystycznej. Można natomiast wyróżnić kilka ogólnych cech, na przykładzie wielu budynków i pewnego przedziału czasowego i przyjąć dla nich spójny sposób przedstawienia.
Poniższy projekt zakłada odtworzenie kadrów i proporcji, charakterystycznych dla każdej epoki. Do przekazania tego wykorzystuje stalowe ramy o różnorodnych proporcjach wydzielających określone przestrzenie, w które wstawione są wybrane materiały, tj. plecionka wiklinowa, drewno, ruda żelaza, beton. Struktura projektu kształtowana jest w analogiczny sposób do upływu czasu. Zabudowania i osady sytuowane są chronologicznie według czasu ich powstania. Po dotarciu na miejsce krętymi drogami, pośród lasu widzimy rozległą polanę na której znajdują się dwa elementy: pierwszy to ruina starego glinianego domu, a drugi to nowy budynek zaprojektowany w nawiązaniu do niej, będący przystanią i miejscem wystaw prezentujących historię miejsca. Podążając za linią czasu, przenosimy się do coraz to nowszych środowisk, by w końcu dotrzeć do współczesności. Ścieżka, którą podążamy jest niezwykle istotna. Odpowiadając sobie na pytanie – co nieodłącznie stoi u progu powstawania wsi, miast, całych cywilizacji – możemy dostrzec, że jest to życiodajna woda. Centrum i osią całego założenia musi być zatem strumień, w którym woda płynie tak samo jak mijający czas. Rzeka oprócz swych walorów estetycznych, daje charakterystyczną atmosferę – poczucie zmienności, nigdy przecież nie jest taka sama. Przypomina o tym, że nie ma końca w architekturze – jest tylko ciągła zmiana. Ze względów praktycznych natomiast ułatwia orientację, pozwala przetrwać ludziom i zwierzętom. Najbardziej charakterystyczne w krajobrazie Puszczy Pyzdrskiej są jej ciągnące się w nieskończoność lasy, dlatego jest to drugi element bez którego podróż po tej krainie nie mogłaby istnieć. Z wyżej wymienionych względów idealnym na stworzenie tak wyjątkowego założenia jest miejsce przecięcia rzeki i lasów będących sercem Puszczy Pyzdrskiej. Taki teren wyraźnie akcentuje podkreślenie wartości walorów naturalnych regionalnego krajobrazu i architektury, a także symbolikę projektu.
Pawilon wejściowy
Przestrzeń na której zlokalizowana jest przystań to polana pośród wielu hektarów lasów Puszczy Pyzdrskiej. Jest to miejsce bardzo spokojne, odosobnione, ale jednocześnie ciekawe i wartościowe. Może być miejscem wielu aktywności: odpoczynku, pikników rodzinnych, gier i zabaw dla dzieci, oglądania wystaw edukacyjnych w pawilonie, a także rozpoczęcia spływu łódkami wzdłuż rzeki Bawół. Znajdująca się tam ruina starego glinianego domu jest ‚duszą’ tego miejsca – przypomnieniem i namiastką tętniącego niegdyś życia. Z tego powodu nowo projektowany obiekt ściśle nawiązuje do ruiny – staje naprzeciw niej, jednak jako inwersja bryły. Na wprost starego budynku jest pustka – zadaszony taras, który jest środkiem obiektu. Pełni wiele funkcji: kadruje nam widok na starą zabudowę z jednej strony, a z drugiej na rzekę i las, jest strefą wejściową do obiektu, jest strefą odpoczynku, a także ogólnodostępnego schronienia niezależnie od godzin funkcjonowania budynku, stanowi bramę i zaproszenie do dalszej podróży. Obiekt wygląda jakby ktoś przepołowił bryłę i rozsunął na boki by stworzyć wewnątrz taras widokowy. „Rozsunięte” części tworzą dwie strefy – jedna przeznaczona jest dla pracowników, znajduje się tam recepcja i ochrona terenu, wraz z łazienką dla pracowników i pomieszczeniami technicznymi. Druga część przeznaczona jest dla odwiedzających – znajdują się tam ogólnodostępne toalety i strefa wystawiennicza, w której mogą znaleźć się informacje na temat historii okolicy. Oprócz łódki, na którą względy pogodowe nie zawsze mogłyby pozwolić, możemy udać się w naszą podróż w czasie także spacerem, po wyznaczonej i utwardzonej trasie wzdłuż linii brzegowej rzeki.
Stacja I: architektura Słowian
Docierając do pierwszego stanowiska przechodzimy lub przepływamy przez ciemny tunel. Jest ciasny, nieregularny i przekrzywiony. Jest kontrastem dla otoczenia w którym byliśmy przed chwilą. Wzbudza w nas pewien niepokój, ale jednocześnie ukazuje początek ludzkiej ręki. Po wyjściu z ciemnego tunelu i lasów mamy przed sobą otwartą polanę, na której znajdują się pierwsze pawilony. Ich powierzchnia jest niewielka, zlokalizowane są blisko siebie, dość nieregularnie. Wyglądają jakby zbliżały się do siebie w obliczu pełnej ściany lasu który stoi obok. Jakby wyczuwały od niej niebezpieczeństwo – i moc. Każdy z nich zbudowany jest według pewnych zasad. Ziemianka była bardzo małym, ciasnym obiektem w którym funkcjonowaliśmy jedynie nocą lub w przypadku zagrożenia. Dlatego by poczuć tę ciasnotę jesteśmy prowadzeni przez wąski i niski korytarz, do środka obiektu. Po wyjściu z niego znajdujemy się we wnętrzu – przestrzeni o proporcjach charakterystycznej ziemianki – czyli około 3 x 4 m. W centrum, jak to zawsze bywało znajduje sie palenisko. Z racji tego, że ważne jest podkreślenie jego świętości – o toczony jest szklanymi ściankami. Przez Słowian ogień uznawany był za element boski, podczas obrzędów nie można było na niego pluć, dotykać – dlatego tutaj tak podkreślona jest niedostępność. Pawilon zbudowany jest z ramy i wypełniony materiałem – na takiej zasadzie tworzone są wszystkie obiekty. Materiał tutaj użyty to drewno i plecionka z gałęzi, natomiast na podłodze znajdziemy drewniane deski. Są to łatwo rozpadające się i rozkładające materiały, które dodatkowo zwiększają poczucie nietrwałości i zmienności. Jeden z pawilonów jest obiektem informacyjnym, znajdziemy w nim historię danego okresu czasu i wytłumaczenie wszystkich użytych zabiegów i symbolów.
Stacja II: architektura drewniana do XVIII w
Idąc dalej, dochodzimy do drugiej stacji. Tutaj należy podkreślić osiadłość. Ludzie zamieszkiwali na stałe tereny Puszczy, podporządkowując sobie ziemie i lasy. Przez bardzo długi okres czasu wykorzystywali jedynie drewno do budowy swoich domów – było łatwo dostępne, tanie, a informacja o technologii budowania przekazywana była z pokolenia na pokolenia tworząc tradycje. Nasz pawilon zbudowany jest z trzech części, które podkreślają trzy główne cechy tej architektury. Pierwszą część stanowi wejście. Według źródeł na terenie Wielkopolski można wyodrębnić szczególnie popularne domy podcieniowe, w których to strefa wejściowa jest bardzo istotna. Jest to miejsce otwarte, zadaszone, z miejscem do siedzenia, obserwacji i rozmów. Po przejściu przez zdobione drzwi znajdujemy się w jednoprzestrzennej izbie. Zachowane zostały proporcje, inspirowane przykładami z literatury. Ściany są ciemne, szare, zadymione – co jest symbolem i wyrazem wyglądu kurnych chat. Na środku znajduje się piec, który jak we wcześniejszych czasach ognisko – gromadził wszystkich w około. Jedynym doświetleniem pokoju jest niewielkie okienko z południowo – wschodniej strony. Reszta ścian wypełniona jest poziomymi, drewnianymi belkami. Podkreśla to charakterystyczną horyzontalność układu wszystkich elementów w tradycji ludowej. Wydzielona została strefa sacrum, bowiem Chrześcijaństwo pełniło istotną rolę w życiu ludzi. W projekcie jest to przejście do oddzielnego pomieszczenia, niewielkiego, przeszklonego. Jest kontrastem w swej jasności w porównaniu do czarnej izby. Ważne jest także zewnętrze – czyli miejsce naszej pracy, związane z uprawą ziemi. W projekcie wydzielone zostały prostokątne działki na których zasadzono zboża i inne uprawne rośliny.
Stacja III: architektura „żelaznych domów” – XIX / XX w
Kolejną stacją jest okres, kiedy zaczęły popularyzować się inne materiały niż drewno – glina, cegła, ruda żelaza. Ta ostatnia jest tutaj warta poświęcenia szczególnej uwagi. Jest to materiał charakterystyczny dla Puszczy Pyzdrskiej. Nigdzie w Polsce nie był wykorzystywany do budowy domów na taka skalę. Przez to stanowi ikonę tego obszaru i został uwzględniony w projekcie jako materiał wiodący trzeciej stacji. XIX i XX w to okres intensywnego rozwoju. Także transportu, a co za tym idzie migracji ludzi i czerpaniu inspiracji z innych obszarów. Polska chata ulega zachodnim wpływom, stając się prostszą w kształcie, a także dzięki zwiększeniu zamożności – większą. Obiekt odwzorowuje proporcje szerokofrontowego domu, z centralną sienią i czterema izbami po bokach. Wielokulturowość Puszczy Pyzdrskiej, została odwzorowana tutaj również za pomocą architektury. Idąc ścieżką lub płynąc łodzią mijamy trzy obiekty, ustawione obok siebie. Ich sąsiedztwo symbolizuje bliskie i dobre relacje. W każdym z nich po lewej stronie znajdziemy zadaszoną przestrzeń o wyglądzie pokoju, w którym na ścianie zawieszony został symbol danej kultury, religii. Znajdziemy tam symbol wiary Katolickiej, Żydów i Prawosławnych. Symbole te świadczą o wielokulturowości i wielonarodowości miejsca. Wszystkie obiekty otoczone są symbolicznymi polami, wypełnionymi roślinami uprawnymi, a także kwiatami. Według przesądów kwiaty przynosiły szczęście i były dekoracją domu, dlatego gęsto zdobią otoczenie.
Stacja IV: architektura współczesna – XXI w
Ostatnia stacja prezentuje charakterystykę architektury współczesnej. Ciężko ją określić, bo jest bardzo różnorodna – a przez to różnorodność jest jej główną cechą. Dlatego bryła obiektu jest bardzo rozbita, lekko chaotyczna. Ramy tworzą pola, które są wypełnione kubaturą pomieszczenia, inne są otwarte. Taka struktura podkreśla jednocześnie kolejną kwestię – przenikania wnętrza i zewnętrza. Otwarte pola swobodnie łączą się z otoczeniem, dając wrażenie jakby stanowiły jedną przestrzeń. Takie same odczucie dają nam duże przeszklenia, jakich używamy we współczesnych projektach. Materiał jaki został użyty do wypełnienia ram to beton. Jest on w tym momencie chyba najbardziej popularny – wykorzystywany od tworzenia konstrukcji do wykańczania wnętrz. Daje surowy wyraz, jest chłodny w odbiorze. Zmiana wzorców społecznych zmieniła także architekturę. Stawiamy na indywidualizm, spokój, komfort i wygodę. W obiekcie znajdziemy pojedyncze kubatury wypełniające siatkę. Niektóre z nich pełnią konkretne funkcje, które znajdują się w naszych domach – są miejscem spotkań, ablucji, rozrywki czy rozwijania kultury – inne są zamknięte i niedostępne. Te niedostępne warte są szczególnej uwagi, ponieważ symbolizują nasze odizolowanie się od reszty domowników, czy ogólnie otaczających nas ludzi. Taki układ i elementy pokazują duży kontrast w stosunku do pierwszej stacji – gdzie funkcjonowanie i życie znajdowało się na zewnątrz domu, a sam dom był jedynie schronieniem. Teraz oczekujemy, że w mieszkaniu będą odbywać się wszelkie aktywności i w zasadzie moglibyśmy z niego nie wychodzić. Kiedyś izolowaliśmy się od świata zewnętrznego, gromadząc się w grupach. Teraz coraz częściej izolujemy się wewnątrz naszego domu, także od jego współmieszkańców.
architektoniczna podróż w czasie na terenie Puszczy Pyzdrskiej
Jak podobał Ci się ten post?

Share Project :

Muzeum architektury Puszcza Pyzdrska

Projekt to muzeum, które za pomocą architektury postara się przenieść nas w czasie. Nastąpi to poprzez przedstawienie interpretacji charakterystycznych cech pięciu wyznaczonych epok: czasów bez ingerencji człowieka, okresu życia Słowian, średniowiecza i lat do XVIII w., przełomu XIX / XX w. i współczesności. Interpretacja charakterystycznych cech rozumiana jest jako budowanie wrażeń, pokazywanie charakterystycznych elementów, przedstawianie proporcji przestrzeni i materiałów. Muzeum to nie jest jednym obiektem. Jest zaprojektowane w formie stacji, które zwiedzamy podążając wzdłuż rzeki wypływającej z lasów Puszczy Pyzdrskiej - pięknej i malowniczej krainy historycznej. Rzeka jest symbolem czasu który płynie - a my podążamy za nim.

Inne projekty